Cotidiano dos indígenas da Nasa na cidade de Popayán, Cauca, Colômbia
| dc.contributor.advisor-co1 | PEREIRA, José Carlos Matos | |
| dc.contributor.advisor-co1Lattes | http://lattes.cnpq.br/5035063852013346 | |
| dc.contributor.advisor1 | AMARAL, Márcio Douglas Brito | |
| dc.contributor.advisor1Lattes | http://lattes.cnpq.br/6997234298024427 | |
| dc.contributor.member | MALHEIRO, Tatiane de Cassia da Costa | |
| dc.contributor.member | MAGALHÃES, Benedita Alcidema Coelho dos Santos | |
| dc.contributor.member1Lattes | http://lattes.cnpq.br/0754399566103374 | |
| dc.contributor.member1Lattes | http://lattes.cnpq.br/7484794171047694 | |
| dc.contributor.member1ORCID | https://orcid.org | |
| dc.contributor.member1ORCID | https://orcid.org/0000-0001-7536-5184 | |
| dc.creator | VALENCIA, Yarineldi Quiguapumbo | |
| dc.date.accessioned | 2026-01-22T15:27:25Z | |
| dc.date.available | 2026-01-22T15:27:25Z | |
| dc.date.issued | 2024-03-18 | |
| dc.description.abstract | This research, guided by the research line of territorial dynamics, is an investigation whose object of study is the daily life of the Nasa indigenous people in the city of Popayán, Cauca, Colombia, located in the southwest of the country. These indigenous people are the third largest ethnic group in Colombia, their native language is Nasa Yuwe and they generally live in protected areas. In this context, the general objective of this work was to learn about the daily life of the Nasa indigenous people in the urban space of the city of Popayán. This research was born out of the need to find out whether these indigenous people still preserve and practice their customs, as well as to investigate the causes or reasons that motivated this population to move to live in urban spaces. In order to identify the territorial dynamics of the Nasa indigenous people, guiding questions were formulated: what are the consequences of the arrival of ancestral peoples in urban spaces? How do the Nasa indigenous people relate and adapt to the city? How does this affect the urban life of the Nasa indigenous people? What uses and customs are affected by being in the urban space? In view of this, the main hypothesis is that the Nasa indigenous people struggle to survive as an indigenous people despite having to live in an urban space, whose theoretical basis is Lefebvre's dialectical method that analyzes urban space in three dimensions: conceived, lived and perceived. The study used a qualitative methodology with a participatory method, in which semi-structured interviews were carried out with leaders, ordinary people, young men and women to find out, from different perspectives, what life is like in the urban space for Nasa indigenous people. Similarly, cartography workshops were held to identify their perception of the urban space they inhabit. In the results of this research, it was possible to identify that the Nasa indigenous people who live in the city of Popayán began their life in the urban space with some difficulties, but that, over time, they have adapted. In addition, it was identified that they still practice traditional medicine, sew some fabrics, practice some rituals, and some members of the indigenous people speak their native language and wear their traditional clothing. In addition, the indigenous people carry out community and territorial governance processes. As a general consideration, it can be said that this group brings its culture to the spaces in which it develops its territorial dynamics. In addition, there is a need for public policies that accompany indigenous peoples who migrate to urban spaces to adapt and strengthen their culture, since policies are usually designed without the ethnic differentiation that cities have today. | |
| dc.description.indigena | Naa mjĩa’ yumée papẽinxi wejxate u’jna ũsa’, kiwe pe’lasu nuytadxna. Txãa papẽinxi wejxa’a’ nasawe’sx ma’weneta Payá çxhabte fxi’ze txa’sku atxaja’, kwe’sx kiwe sek khenxi ju’gu. Naa çxhaba’ kwe’sx u’pnxi kíwete’ tekhte ũsa’ Nasayuwe’stxi mej we’we jĩçxaja’ ewtx çxhab pẽku, yu’khdxíin majina fxi’ze, kijxçxapa ujna énxisa u’wa’. Naa papẽinxi wejxate’ teeçx dxi’jçxa’sku ya’atxaj, nasawesxa’ kijx yuuna ne’ta fxi’ze çxhab wala pĩajte, musxkawe’sx khsxavxte, txakwe kiwe’s majisata’ jiçte’. Utx papẽinxi wejxa’ nasawesxa’ (piçtatx – kna’sa) wejxtx çxhab wálana kãseje’ mjĩnxa’, vxite’ mjĩi pakweya’ pa’ka deweçméetepa, vxite’ petx kiwesuy mjĩnxa’ wa’luçte, maisa’ sek, nus kiwe uçheya açeçte txãa pa’katx çxhab walaçxa’s ipeyu’, napkaçxha’ kna’sawesxa’ zxiina dxi’jsu u’j, txã’wey pa’kate meçxaapa mjĩna, vxite’ nwe’sxyakh u’pya u’j, maíi piçtatx – kna’sa’ wejx píyaya u’j pevxia’j yat wálasu; sa’ txãa wejxa pa’katetx yumée petx kíweju kãsena çhuku’ txkáa iyuun – imi’n, vxite’ neywe’sxtxi wãtajna, vxite’ khwẽs nebunxíi ewmée fxi’z pa’ka nasadxij na’wẽ. Txaateytx nasa na’we fxi’zenxitx peçxkanuna u’jwe’; nasa’s we’wmeen, petx atxtxi athméen, kijx thẽ’ yunxiitxpa peçxkanuna, wáas fxi’zenxitxiytha’w psxi’dwẽje, petxyuçtepa, iwẽsxuçtepa, wẽt we’weçméetepa jwéetha’w çhũkh kuphathe’. Txãa pa’ka’kh kwe’sx kiwe pe’la, kwe’sx çxhabkwe’ piçtatx ji’pmée neyu’. Aça’ petx kiwesuy fxi’zewẽçxa’ txsũywesxa’ pa’kameçxatx dewe’, kijx majiçxapa ujnxitxi’ pa’kameteçxatx weywẽje’. Sa’ txa’sku jwe yumée ew ya’ atxaja txakwe thẽ’we’sx çxhãçxha yatxiçkuth, dejmée Teeçx ũusçxáa ki’pçxa nasnasa na’wẽ fxi’zpaça sun. Thẽ’ Lefebvre tekh jwed yatxnxi’ çxhabsu u’pnxi’ náata’; uphnxi, fxi’zenxíi txi’ ũus atxajnxi. Maíi luuçxa’ çxhab wala pĩajtenxa’tx uphxi’, aça’ txã’wesa’ isatéetx kijxyúupa nasa fxi’zenxi’s naçxkweyupa piya’çmée, Nasayuwe’s píyaya wa’lna, íimusxka ũusçxa’s yu’akhna. Máan jxã’ tubuçte’ yumée nasakwetxi wejx petx kiwetey ewew kaũsuthewa’ pejxiçxá NASNASA na’wẽdxij fxi’zeya’, napa vxite musxka pu’çxnxiyakha’ jwée pejxme’, nasa pwe’sxiçxáa pkhakheçxa luuçx, piçtatx, kna’sa txi’ thẽ’ yakh ũkayúu naa yuweçxa’s walayuj zxiçxkweçxáa atxajwa’ pejxa’, txã’menxu’ ew jimeçxçxáa çxhab çejna ũphya’ yutxna, petx kiwe pe’laçxáapa’s thegmée yu’khena nvxihtte’ yaçka ksxa’wwe’sxa’ yumée usxçxatxna, ãçx txa’the petxyuwẽte’; napa’ka wejx zxiçxkweçxaj txi’ çxhãçxçxhaçx yajtxna u’jwena’w nasa na’wẽdxij. Sa’ nasa’ çxhab wálasu u’juwa’jsame’ náa ensu’. Txãa pa’kate kiwetey iwejçeçxa ũstja’w ãçxpa’ph. | |
| dc.description.resumo | Esta pesquisa, orientada na linha de pesquisa de dinâmicas territoriais, é uma investigação cujo objeto de estudo é a vida cotidiana do povo indígena Nasa na cidade de Popayán, Cauca, Colômbia, localizada no sudoeste do país. Esse povo indígena é o terceiro maior grupo étnico da Colômbia, sua língua nativa é o Nasa Yuwe e, geralmente, vivem em áreas protegidas. Nesse contexto, o objetivo geral deste trabalho foi conhecer a vida cotidiana do povo indígena Nasa no espaço urbano da cidade de Popayán. Trata-se de uma pesquisa que nasceu da necessidade de saber se esse povo indígena ainda preserva e pratica seus usos e costumes, além de investigar as causas ou as razões que motivaram essa população a se trasladar para viver em espaços urbanos. Para identificar a dinâmica territorial do povo indígena Nasa, formularam-se perguntas norteadoras: quais as consequências da chegada dos povos ancestrais aos espaços urbanos? Como os indígenas Nasa se relacionam e adaptam-se à cidade? Como isso afeta a vida urbana dos indígenas Nasa? Que usos e costumes são afetados por estarem no espaço urbano? Em vista disso, tem-se como hipótese principal que o povo indígena Nasa luta por sobreviver como povo indígena apesar de ter de viver em um espaço urbano, cuja base teórica é o método dialético de Lefebvre que analisa em três dimensões o espaço urbano: concebido, vivido e percebido. O estudo utilizou uma metodologia qualitativa com um método participativo, no qual foram realizadas entrevistas semiestruturadas com líderes, pessoas comuns, jovens homens e mulheres para conhecer, de diferentes perspectivas, como é vida no espaço urbano sendo indígena Nasa. Da mesma maneira, foram realizados workshops de cartografia para identificar a percepção deles sobre o espaço urbano em que habitam. Nos resultados desta pesquisa, foi possível identificar que o povo indígena Nasa, que habita na cidade de Popayán, iniciou sua vida no espaço urbano com algumas dificuldades, mas que, na medida do tempo, adaptou. Além disso, identificou-se que ainda praticam a medicina tradicional, cosem alguns tecidos, praticam alguns rituais, assim como alguns membros do povo indígena falam sua língua nativa e vestem sua roupa tradicional. Além disso, o povo indígena realiza processos comunitários e de governança territorial. Como consideração geral, pode-se dizer que esse grupo leva sua cultura aos espaços nos quais desenvolve suas dinâmicas territoriais. Adicionalmente, evidencia-se a necessidade de políticas públicas que acompanhem os povos indígenas que migram para espaços urbanos para a adaptação e o fortalecimento de sua cultura, visto que as políticas, habitualmente, são pensadas sem essa diferenciação étnica que possuem as cidades na atualidade. | |
| dc.identifier.citation | VALENCIA, Yarineldi Quiguapumbo. Cotidiano dos indígenas da Nasa na cidade de Popayán, Cauca, Colômbia. Orientador: Márcio Douglas Brito Amaral; Coorientador: José Carlos Matos Pereira. 2023. 106 f. Dissertação (Mestrado em Geografia) - Instituto de Filosofia e Ciências Humanas, Universidade Federal do Pará, Belém, 2024. Disponível em: https://repositorio.ufpa.br/handle/2011/17885. Acesso em:. | |
| dc.identifier.uri | https://repositorio.ufpa.br/handle/2011/17885 | |
| dc.language | por | pt_BR |
| dc.publisher | Universidade Federal do Pará | pt_BR |
| dc.publisher.country | Brasil | pt_BR |
| dc.publisher.department | Instituto de Filosofia e Ciências Humanas | pt_BR |
| dc.publisher.initials | UFPA | pt_BR |
| dc.publisher.program | Programa de Pós-Graduação em Geografia | pt_BR |
| dc.rights | Acesso Aberto | pt_BR |
| dc.rights | Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International | en |
| dc.rights.uri | http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/ | |
| dc.source.uri | Disponível na internet via correio eletrônico: ifchbiblioteca@gmail.com | |
| dc.subject | Cidade | pt_BR |
| dc.subject | Espaço vivido | pt_BR |
| dc.subject | Cotidiano | pt_BR |
| dc.subject | Povo indígena Nasa | pt_BR |
| dc.subject | Colômbia | pt_BR |
| dc.subject | City | en |
| dc.subject | Lived space | en |
| dc.subject | Daily life | en |
| dc.subject | Nasa indigenous people | en |
| dc.subject | Colombia | en |
| dc.subject.areadeconcentracao | ORGANIZAÇÃO E GESTÃO DO TERRITÓRIO | pt_BR |
| dc.subject.cnpq | CNPQ::CIENCIAS HUMANAS::GEOGRAFIA | pt_BR |
| dc.subject.linhadepesquisa | DINÂMICAS TERRITORIAIS NA AMAZÔNIA | |
| dc.title | Cotidiano dos indígenas da Nasa na cidade de Popayán, Cauca, Colômbia | |
| dc.type | Dissertação | pt_BR |
Arquivo(s)
Pacote Original
1 - 1 de 1
Carregando...
- Nome:
- Dissertacao_CotidianoIndigenasNasa.pdf
- Tamanho:
- 4.75 MB
- Formato:
- Adobe Portable Document Format
Licença do Pacote
1 - 1 de 1
Nenhuma Miniatura disponível
- Nome:
- license.txt
- Tamanho:
- 1.85 KB
- Formato:
- Item-specific license agreed upon to submission
- Descrição:
