Povos indígenas e acesso à saúde o caso do povo Truká
| dc.contributor.advisor1 | BELTRÃO, Jane Felipe | |
| dc.contributor.advisor1Lattes | http://lattes.cnpq.br/6647582671406048 | |
| dc.contributor.advisor1ORCID | https://orcid.org/0000-0003-2113-043X | |
| dc.contributor.member | DOMINGUES, William César Lopes | |
| dc.contributor.member | FERNANDES, Rosani de Fatima | |
| dc.contributor.member | MACHADO, Almires Martins | |
| dc.contributor.member1Lattes | http://lattes.cnpq.br/2659413817134945 | |
| dc.contributor.member1Lattes | http://lattes.cnpq.br/6733847226682442 | |
| dc.contributor.member1Lattes | http://lattes.cnpq.br/7157067003023784 | |
| dc.creator | Truká, Yssô | |
| dc.creator.Lattes | http://lattes.cnpq.br/0548696745684992 | |
| dc.creator.ORCID | https://orcid.org/0009-0005-5591-3469 | |
| dc.date.accessioned | 2026-05-04T17:39:13Z | |
| dc.date.available | 2026-05-04T17:39:13Z | |
| dc.date.issued | 2023-06-22 | |
| dc.description.abstract | Deal with the access of indigenous peoples to the health services of the Unified Health System (SUS), via the Indigenous Health Care subsystem, a component of the SUS, established under the Law no. 9,836/99, of September 23, 1999, is the purpose of the thesis. Based on the Truká People, we gather the experience and theoretical arguments to demonstrate that the subsystem will never be able to replace the diverse indigenous knowledge and, even less, the health systems of the original peoples. The action system for traditional health must be used interculturally with the SUS Indigenous Health Care subsystem, which will be at the back of care to guarantee access to public health facilities at medium and high complexity levels, considering, respecting and ensuring respect for the most diverse forms of internal organizations of the peoples with a view to promoting the intermedicality that must take place respecting the cultural beliefs and therapeutic practices articulated to the interests and customs of each indigenous people, adapting the practices of public establishments to guarantee forms of reception with a view to equity without prejudice to the other norms established in the Constitution. In the thesis, it’s considered the knowledge and experience of the Truká people who live in the Truká Tapera indigenous land, in what is now the municipality of Orocó, in Pernambuco, in the former settlement of the Mission of Santa Maria. | |
| dc.description.indigena | Mewonhé bó doklí bó dsehoá ninhóá aíá natéáaiby kâgrí bó bohoho woibó aiby kâgrí (SUS-BWK) woré i-bohoho-ty aiby mandí ai Kâgrí Ninhó, banunurú bó (BWK-SUS) niokrí-té doho naê bó honé buyho sumarã-mysã. Witamedí-mysã, witamedí, bihé-mysã samarã mysã, sumarã mysã, aiby wachaní-tó ande witamedí aiby kayakú-sumarã-mysã aiby bihé-tototó sumarã-mysã-totó ande sumarã-mysã-tó ande sumarã-mysã eró andelí i-widsedse bó saidzá. Doighidi bó dseho Tuká ku-banunuruá ai netso ande i-mewonhéá wã-netso amui kede dó i-bohoho-ty pereté saerae-di narubae i-morinéá netsowonhé ninhoá ande, pí manhê, iá bohohoá aiby kâgrí bó dsehoá kodoróá. I-bohoho aiby kluto amui ai kâgrí idade i-ehê-ba naté-té aiby keité enunhe-kainhé dehó i-bohoho-ty aiby mandi ai kâgri ninhó bó (BWK-SUS), i-vdjé pidê-di mo wobohó bó pliwidokié amui paretohy i-doklí aíá undé-nusíá kudohóá aiby kâgrí mo weréá aiby tohodi ande echi rakikí. Taruru-inghí, anaklé-inghí ande tô-inghí anaklé aiá maehae morinéá keitéá aiby huloboéá radamuiá bó dsehoá deho kua semymé warandizí dó i-ehê nó bedí anaklé-inghí aiá itunhyá kainheá ande unéá dzunasíá marobá-té aíá nudíá ande kainhé aiby kribae dseho ninho, wereté-inghí aiá unéá bó undé-nusíá kudohóá amui paretohy keité aiby pliwidokié dehó kuaá aí kuná wã-kié katsewí bó morinéá honéá ukamuiédeá-té aiby keité bohoho-honé. Mo saidzá taruru-nó i-subatekiéá ande ai netso bó dseho Tuká dó derá mo radá ninhó Tuká Tapera mo doighy, ukisí-radá aiby Orocó mó Pernambuco mo renghé natiá bó mynhedá bó Kâgri Maria. | |
| dc.description.resumo | Tratar do acesso dos povos indígenas aos serviços de saúde do Sistema Único de Saúde (SUS), via o subsistema de Atenção à Saúde Indígena, componente do SUS, instituindo por força da Lei nº. 9.836/99, de 23 de setembro de 1999, é o objetivo da Dissertação. A partir do Povo Truká reunimos a vivência e os argumentos teóricos para demonstrar que o subsistema jamais poderá substituir os diversos saberes indígenas e, menos ainda, os sistemas de saúde dos povos originários. O sistema de ação para a saúde tradicional deve ser usado de maneira intercultural com o subsistema de Atenção à Saúde Indígena do SUS, o qual ficará na retaguarda do atendimento para garantir o acesso aos estabelecimentos públicos de saúde nos níveis de média e alta complexidade, considerando, respeitando e fazendo respeitar as mais diversas formas de organizações internas dos povos com vista promover a intermedicalidade que deve se dar respeitando as crenças culturais e práticas terapêuticas articuladas aos interesses e costumes de cada povo indígena, adequando as práticas dos estabelecimentos públicos para garantir formas de acolhimento com vistas à equidade sem prejuízo das demais normas estabelecidas de forma constitucional. Na Dissertação, considera-se os conhecimentos e a vivência do povo Truká que reside na terra indígena Truká Tapera, no hoje, município de Orocó, em Pernambuco no antigo aldeamento da Missão de Santa Maria. | |
| dc.identifier.citation | TRUKÁ, Yssô. Povos indígenas e acesso à saúde o caso do povo Truká. Orientadora: Jane Felipe Beltrão. 2023. 55 f. Dissertação (Mestrado em Direito) - Instituto de Ciências Jurídicas, Universidade Federal do Pará, Belém, 2023. Disponível em: https://repositorio.ufpa.br/handle/2011/18173. Acesso em:. | |
| dc.identifier.uri | https://repositorio.ufpa.br/handle/2011/18173 | |
| dc.language | por | pt_BR |
| dc.publisher | Universidade Federal do Pará | pt_BR |
| dc.publisher.country | Brasil | pt_BR |
| dc.publisher.department | Instituto de Ciências Jurídicas | pt_BR |
| dc.publisher.initials | UFPA | pt_BR |
| dc.publisher.program | Programa de Pós-Graduação em Direito | pt_BR |
| dc.rights | Acesso Aberto | pt_BR |
| dc.rights | Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International | en |
| dc.rights.uri | http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/ | |
| dc.source.uri | Disponível na internet via SAGITTA | pt_BR |
| dc.subject | Povo Truká | |
| dc.subject | Sistema tradicional de ação para saúde Truká | |
| dc.subject | Caminhos e descaminhos do SASI-SUS | |
| dc.subject | SUS | |
| dc.subject | Truká people | |
| dc.subject | Truká traditional action system for health | |
| dc.subject | Paths and detours of SASI-SUS | |
| dc.subject | Dseho Tuká | |
| dc.subject | Bohoho idadé bó kluto amui kâgri Tuká | |
| dc.subject | Wowoá ande wowoá-dy bó SASI-SUS | |
| dc.subject.areadeconcentracao | DIREITOS HUMANOS | pt_BR |
| dc.subject.cnpq | CNPQ::CIENCIAS SOCIAIS APLICADAS::DIREITO | pt_BR |
| dc.subject.linhadepesquisa | ESTUDOS CRÍTICOS DO DIREITO | |
| dc.title | Povos indígenas e acesso à saúde o caso do povo Truká | |
| dc.type | Dissertação | pt_BR |
Arquivo(s)
Pacote Original
1 - 1 de 1
Carregando...
- Nome:
- Dissertacao_PovosIndigenasAcesso.pdf
- Tamanho:
- 646.84 KB
- Formato:
- Adobe Portable Document Format
Licença do Pacote
1 - 1 de 1
Nenhuma Miniatura disponível
- Nome:
- license.txt
- Tamanho:
- 1.85 KB
- Formato:
- Item-specific license agreed upon to submission
- Descrição:
